Ichtiofauna dorzecza Parsęty

The ichtyofauna of the Parsęta River
Drainage basin


PIOTR DĘBOWSKI

Instytut Rybactwa Śródlądowego
Pracownia Rybactwa Rzecznego
ul. Reduta Żbik 5, 80-761 Gdańsk


ABSTRACT

The ichtyofaunistic investigation of catchement area of the Parsęta River (N. Poland) was made in September and October 1995 and 1996. There were 113 electrofishing sites and 6865 fish representing 21 species were caught. The most common were Salmo trutta and Cottus gobio. Except some small streams, the ichtyofauna of rivers was poor and dominated by small species and individuals. It seems to be overexploited.

WSTĘP

Do większości z przymorskich rzek Pomorza Zachodniego wchodzą w czasie wędrówek rozrodczych trocie (Salmo trutta m. trutta L.), co nadaje im spore znaczenie gospodarcze. Podczas, gdy na temat biologii troci i gospodarki jej populacjami w tych rzekach opublikowano sporo prac (np. Żarnecki , Duszyński, 1961: Chełkowski, 1969, 1978, 1995; Chełkowski, Chełkowska, 1982; Chełkowski et al. 1985; Domagała, 1986;Bartel, 1988; Dębowski et al. 1992; Dębowski, Radtke, 1994; Dębowski, Bartel, 1995), to o ichtiofaunie rzek informacji jest bardzo niewiele. Danych (raczej ogólnikowych) o występowaniu pstrąga potokowego (Salmo trutta fario L.), troci i łososia (Salmo salar L.) dostarczają prace Kaja (1954) i Kaja, Walczaka (1954) ale po upływie ponad 40 lat mogą one mieć znaczenie jedynie historyczne. Ichtiofaunę kilkunastu małych pomorskich potoków opisali Radtke i Dębowski (1996). I to wszystko! A zatem pod względem ichtiofaunistycznym Pomorze Zachodnie pozostaje najprawdziwszą białą plamą.

Tymczasem rzeki pomorskie stają się terenem konfliktów różnorakich interesów. Z jednej strony obserwujemy prawdziwą eksplozję zainteresowania sportowym połowem ryb łososiowatych, a z drugiej strony próby wykorzystania rzek do celów hodowli ryb, energetycznych i in. Brak choćby orientacyjnych danych na temat ichtiofauny uniemożliwia racjonalne rozwiązywanie tych problemów.

Pierwszą z pomorskich rzek, której opracowania podjął się Instytut Rybactwa Śródlądowego wraz z Polskim Związkiem Wędkarskim, była największa z nich - Parsęta.

Ponieważ analiza zespołów ryb i ich relacji do czynników środowiskowych przeprowadzona będzie w innej pracy, w tym opracowaniu ograniczono się do opisu rzek, przedstawiania rozmieszczenia, stałości występowania i względnych zagęszczeń ryb.

MATERIAŁ I METODY

Badania przeprowadzono we wrześniu i październiku 1995 i 1996 roku. W dorzeczu wyznaczono 113 stanowisk połowów, których lokalizacja w znacznej mierze zdeterminowana była możliwością dojazdu. Odłowu ryb dokonywano w zależności od szerokości i głębokości stanowiska jedną z trzech metod: przy pomocy prądu impulsowego z urządzenia plecakowego brodząc pod prąd wody, przy pomocy prądu wyprostowanego z agregatu spalinowego brodząc pod prąd wody i trzecia metoda - agregatu spalinowego, z łodzi spływającej z prądem rzeki.
Łowiąc z łodzi spływano wzdłuż jednego brzegu. Długość stanowisk, na których łowiono brodząc wynosiła 150 m, a stanowisk, na których korzystano z łodzi - 500 m. W nielicznych przypadkach, gdy długości były inne, liczebności ryb dla potrzeb ich prezentacji przeliczano.
Długości rzeki, ich spadki wyliczono z map topograficznych 1:50 000; powierzchnię zlewni na podstawie Podziału Hydrograficznego Polski (1983).

Opisu stanowisk dokonywano w czasie połowów stosując własną, 3-stopniową skalę oceny: ukryć (1 - dno "gołe", pozbawione ukryć, 3 - liczne ukrycia np. gałęzie, kępy roślinności, podmycia, korzenie itp.), biegu rzeki (1 - rzeka prosta, 3 - rzeka meandrująca) i zacienienia (1 - mniej niż 10% brzegów rzeki porośnięte drzewami/krzewami, ponad 50% brzegów porośnięte). Charakterystyki stanowisk wraz z datą połowu i jego metodą przedstawiono w tabelach.

Złowiono łącznie 6865 ryb, należących do 22 gatunków (listę gatunków zamieszczono na końcu pracy). Ich rozmieszczenie i względne liczebności przedstawiono na diagramach w sposób zaproponowany przez Penczaka et al. (1990). Ponieważ niemożliwe jest rozróżnienie, czy młodociane osobniki S.trutta są pstrągami (S.t.m.fario) czy trociami (S.t.m.trutta) w diagramach przedstawiono ten gatunek w trzech pozycjach: S.t.juv - pstrągi lub trocie mniejsze od 20 cm l.caud., S.t.fario - ryby większe oznaczone jako pstrągi., S.t.trutta - ryby większe oznaczone jako trocie. Granicę długości 20 cm przyjęto, ponieważ zdecydowana większość troci spływa do morza przed osiągnięciem tej długości (Dębowski et al. 1992). Informacje na temat zarybień uzyskano z Biura ZO PZW w Koszalinie.

WYNIKI

1. Parsęta

Źródła Parsęty znajdują się na wysokości 138 m n.p.m. na łąkach koło m. Parsęcko. W górnym biegu, spływając ze wzgórz moreny czołowej, rozgranicza Pojezierze Drawskie od Bytowskiego; następnie, w pasie moreny dennej, Wysoczyznę Łobeską od Równiny Białogardzkiej, na którą wpływa w biegu środkowym i nie opuszcza jej do ujścia do morza w Kołobrzegu. Długość Parsęty wynosi 157 km, średni spadek 0.9‰ a powierzchnia dorzecza 3151 km2.

Poza krótkim skanalizowanym odcinkiem początkowym rzeka meandruje przez lasy i śródleśne łąki z dużym spadkiem i - miejscami - twardym dnem. Spośród licznych młynów na tym odcinku funkcjonują jeszcze jazy w Storkowie i zasilający gospodarstwo pstrągowe w Żarnowie. Na odcinku tym (stanowiska 1-3) zdecydowanym dominantem jest głowacz białopłetwy, miejscami osiągający bardzo duże zagęszczenie; dość liczny jest pstrąg/troć, występuje także ciernik i strzebla potokowa.

Poniżej Żarnowa Parsęta przyjmuje dwa duże dopływy: Gęsią i Perznicę. Dolina rzeki poszerza się, koryto pogłębia, dno staje się piaszczysto-muliste. Początkowo wzrasta nieco ilość gatunków (stan. 4-5): przybywa śliz, karaś srebrzysty, okoń i miętus. Równocześnie drastycznie maleje ilość ryb, a niżej (stan. 6), także gatunków. Pojawia się w ichtiofaunie lipień. Odcinek ten zarybiany był pstrągiem i lipieniem. W roku połowów narybek pstrąga wypuszczono w rejonie stan. 5.
W okolicach ujścia Bukowej (stan. 7) prąd przyspiesza, pojawiają się kamieniste bystrza. Skład gatunkowy właściwie nie zmienia się, ale dominantem są pstrągi/trocie. Odcinek ten zarybiany był pstrągiem. Także w roku badań w rejonie stan. 7 wypuszczono narybek pstrąga.

Przed Białogardem Parsęta opuszcza lasy i silnie meandruje przez łąki i pastwiska. Koryto o brzegach bardzo zakrzaczonych, dno piaszczyste. Na odcinku tym (stan. 8) było bardzo niewiele ryb. Wzrosła natomiast liczba gatunków (do 7), reprezentowanych przez pojedyncze osobniki. Dominował miętus. Po raz pierwszy złowiono szczupaka, płoć (jedyny okaz na całej długości rzeki) i kiełbia, a także dorosłą troć.

Poniżej Białogardu Parsęta płynie uregulowanym, mało urozmaiconym korytem. Głębokość rzeki jest wyrównana i niewielka, dno - piaszczyste. Na stan. 9 złowiono niewiele ryb należących do 8 gatunków. Dominował miętus. Pojawiły się lin i piekielnica. Nie złowiono natomiast lipieni, młodzieży pstrągów/troci, głowaczy. Gatunki te (oprócz dorosłych troci) nie pojawiają się już w połowach na Parsęcie (poza jednym lipieniem złowionym na stan. 10).

Poniżej elektrowni w Rościnie (zaopatrzonej w przepławkę) Parsęta płynie przez las urozmaiconym korytem o głębokości często przekraczającej 3 m i licznych przeszkodach. Na zlokalizowanym tam stanowisku (10) podobnie jak na poprzednich (i następnych) najliczniejszy był miętus. Stosunkowo dużo było karasi srebrzystych i troci. Po raz pierwszy złowiono jelca.

Poniżej ujścia Radwi Parsęta łagodnie meandruje wśród pastwisk. Dno jest mało urozmaicone, piaszczyste. Głębokość miejscami przekracza 3 m. Liczne ślady po połowach kłusowniczych. Za ogólny wzrost liczebności ryb odpowiadają głównie miętusy, które stanowiły ponad połowę połowu na stan. 11. Liczba gatunków wynosiła 10, w tym po raz pierwszy - węgorz.

W dalszym biegu rzeka ponownie wpływa w las, a jej koryto staje się bardziej urozmaicone. Liczniejsze są zwalone drzewa. Miejscami dno jest żwirowe. W połowach (stan. 12) wzrósł udział troci, szczupaków i kiełbi, choć dalej niezagrożona była przewaga miętusów. Liczba gatunków na tym stanowisku zmalała - stwierdzono ich 7.

Niżej aż do pasa nizin nadmorskich charakter rzeki nie zmienia się; łagodnie kręci wśród pastwisk. Dno przeważnie jest piaszczyste, choć czasem pojawiają się fragmenty żwirowe, a nawet kamieniste. Ryb jest nieco mniej (stan. 13-14). Zmniejsza się udział miętusa i troci, wzrasta - kiełbia i okonia. Pojawiły się klenie i krąpie (jedyny złowiony w Parsęcie okaz).

W kilkukilometrowym odcinku przed ujściem do morza Parsęta płynie prostym, piaszczystym i płytkim korytem w szpalerze trzcin wśród zmeliorowanych pastwisk. Dominantem na tym odcinku (stan. 15) były okonie i kiełbie. Złowiono tez jedynego w Parsęcie jazia.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Parsęcie.

1.1. Żegnica

Lewy dopływ, uchodzi na 5 km biegu Parsęty. Wypływa z Chwalimskiego Bagna koło m. Stary Chwalim. Długość rzeki 9.5 km, średni spadek 4.0‰, powierzchnia zlewni 26 km2, częściowo uregulowana. Połowy przeprowadzono przy ujściu do Parsęty (stan. 16). Koryto proste, piaszczyste i mało urozmaicone. Stwierdzono obecność niezbyt licznych głowaczy, strzebli i cierników.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Żegnicy.

1.2. Kluda

Prawy dopływ Parsęty. Wypływa z łąk koło Radomyśla i po 6.5 km ze średnim spadkiem 9.0‰ wpada na 12 km Parsęty. Stanowisko połowu (stan. 17) zlokalizowano niedaleko ujścia. Koryto rzeki jest uregulowane, dno piaszczyste. Dominował ciernik i głowacz. Złowiono takie pstrągi/trocie i strzeble.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Kludzie.

1.3. Gęsia

Wypływa z jeziora Kiełpino. Długość rzeki wynosi 17 km, średni spadek 5.2‰, powierzchnia zlewni 60 km2. Do Parsęty uchodzi na 26 km. Przepływa przez m. Barwice i Ostrowąsy. Jedno stanowisko znajdowało się poniżej Barwic (stan. 18), a drugie poniżej Ostrowąsów (stan. 19). Na stanowisku górnym rzeka meandruje wśród gęstych krzaków i drzew. Dno jest przeważnie piaszczyste, z licznymi ukryciami i głęboczkami. Na stanowisku dolnym dominują kamieniste bystrza. Koryto jest prostsze i mniej urozmaicone. Poniżej Barwic stwierdzono, mimo bardzo urozmaiconego charakteru rzeki, tylko niezbyt liczne ślizy. Poniżej Ostrowąsów, obok ślizów: karasie srebrzyste (dominant), okonie, miętusy i strzeble.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Gęsiej.

1.4. Perznica

Lewy dopływ Parsęty o długości 23.5 km, średnim spadku 3.5‰ i powierzchni zlewni 244 km2. Wypływa z jeziora Wielatowo na Pojezierzu Bytowskim. W górnym biegu przepływa przez jezioro Trzebiechowo, następnie - w średnim biegu - przez duży kompleks zmeliorowanych pastwisk koło m. Grzmiąca (na tym odcinku jest uregulowana). Dolny bieg rzeki prowadzi przez lasy i łąki śródleśne, gdzie przyjmuje trzy dopływy: dopływ ze Storkowa (z Iwina), Radusza i Trzebiegoszcz. Uchodzi do Parsęty na 30 km jej biegu.
Na Perznicy wyznaczono 5 stanowisk.

Stanowisko 20 w górnym biegu położone było w gęstym lesie. Bardzo mała, kamienista rzeczka ostro meandruje. Głębokość max. nie przekracza 30 cm. Złowiono bardzo liczne drobne okonie, mniej liczne głowacze oraz pojedyncze lipienie (ok. 8 cm) i strzeble. Następne stanowisko powyżej Grzmiącej znajdowało się w górę od zaopatrzonego w przepławkę wysokiego jazu (stan. 21). Dno na tym odcinku jest piaszczyste, rzeka przeciska się między krzakami, które miejscami całkowicie ją zasłaniają. Głębokość bardzo zmienna, miejscami przekraczająca 1.5 m. Złowiono pojedyncze głowacze i pstrągi/trocie.
Poniżej Grzmiącej na odcinku uregulowanym znajdowało się stanowisko 22. Mimo regulacji koryto rzeki jest urozmaicone, o licznych przeszkodach i zróżnicowanej szerokości. Liczebność ryb była bardzo duża. Dominował głowacz, ale liczny był także lipień (różnych rozmiarów). Stwierdzono tez obecność okoni, pstrągów/troci i cierniczków. Kolejne dwa stanowiska zlokalizowano na dolnym, nieuregulowanym biegu rzeki (stan. 23 i 24). Dno jest piaszczyste, głębokość bardzo zmienna; w rozległych głęboczkach przekracza 1,5 m. Sporo zwalonych drzew i gałęzi. W porównaniu do biegu środkowego wzrosła w połowach liczba gatunków, zmalała natomiast (na stan. 24 nawet ponad 10-krotnie) liczebność ryb. Doszedł karaś srebrzysty, kiełb, miętus i węgorz. Nadal najliczniejszy był głowacz.
Perznica zarybiana jest pstrągiem. W roku połowów narybek pstrąga wypuszczano w rejonie stanowisk 22 i 23.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Perznicy.

1.4.1. Dopływ ze Storkowa

Lewy dopływ Perznicy, uchodzący do niej na 18 km. Źródła rzeki znajdują się koło m. Iwin, długość wynosi 11 km, średni spadek 1.7‰, powierzchnia zlewni 19 km2. Na przeważającej długości uregulowany. Stanowisko połowu (stan. 25) znajdowało się w dolnym biegu. Rzeka ma w tym miejscu charakter kanału. Dominował głowacz. Złowiono także pstrągi/trocie (różnej wielkości), lipienie, plocie i kiełbie.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie ze Storkowa.

1.4.2. Radusza

Źródła rzeki znajdują się koło m. Czechy. Do Perznicy wpada na jej 20 km. Długość Raduszy wynosi 18 km, średni spadek 3.5‰, powierzchnia zlewni 33 km2. W dolnym biegu, gdzie przeprowadzono połowy (stan. 26), jest to bystry, płytki strumień o żwirowym dnie. Najliczniejsze były głowacze, dużo było także młodzieży pstrąga/troci, występowały także strzeble oraz (jedyny okaz złowiony w dorzeczu Perznicy) ślizy.
Radusza zarybiana jest pstrągiem.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Raduszy.

1.4.3. Trzebiegoszcz

Źródła znajdują się koło m. Łubianka. Długość 23.5 km, średni spadek 4.2‰, powierzchnia zlewni 70 km2. Wpada do Perznicy na jej 22 km. W Trzebiegoszczy łowiono na dwóch stanowiskach: w środkowym biegu (stan. 27) i niedaleko ujścia (stan. 28).

W rejonie górnego stanowiska rzeka płynie wśród krzaków mało urozmaiconym, płytkim korytem o głównie piaszczystym, ale miejscami i kamienistym dnie. Występował tam bardzo liczny głowacz, niedużo mniej było strzebli. Stwierdzono tez obecność pstrągów/troci. W dolnym biegu rzeka jest głębsza i dno piaszczyste. Złowiono tam reprezentantów tylko dwóch gatunków: głowacza i pstrąga/troci.
W rejonie stan. 28 wypuszczono w roku badań narybek pstrąga.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Trzebiegoszczy.

1.5. Rudy Rów

Jest to 6.5 km lewy dopływ Parsęty o średnim spadku 11.1‰, uchodzący do niej na 34 km. Źródła Rudego Rowu znajdują się w lasach koło m. Kłodzino.

W środkowym biegu jest to płytki, mało urozmaicony strumień o miejscami żwirowym i kamienistym dnie, płynący przez wysoki las. Zlokalizowano tam stanowisko 29. Jedynymi złowionymi tam rybami były nieliczne pstrągi/trocie. Niżej koryto rzeki nieco urozmaica się, pojawiają się liczniejsze ukrycia i głęboczki. Jednak na zlokalizowanym w dolnym biegu stanowisku 30 nie stwierdzono obecności żadnych ryb.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Rudym Rowie.

1.6. Brzeźniczka

Źródła jej znajdują się w lasach k. m. Kłodzino. Długość rzeki wynosi 11 km, średni spadek 7.4‰, powierzchnia zlewni 21 km2. W dolnym biegu przepływa przez m. Borzęcino. Wpada do Parsęty na jej 43 km. Stanowisko połowu (stan. 31) znajdowało się poniżej Borzęcina. Rzeka płynie tam w głębokim jarze, ze stoków którego spływają liczne źródła. Koryto jest mało urozmaicone, płytkie, przeważnie piaszczyste. W ichtiofaunie stwierdzono absolutną dominację cierniczka. Poza tym występowały pojedyncze ślizy, strzeble i słonecznice.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Brzeźniczce.

1.7. Dębnica

Wypływa z jez. Dębno na Poj. Drawskim. Długość 31.5 km, średni spadek 2.3‰, powierzchnia zlewni 282 km2. W górnym biegu przepływa przez jezioro Koprzywno. Na 15 km uchodzi do Dębnicy jej lewy dopływ Bliska Struga, a na 18 km lewy dopływ Wogra. Wpada do Parsęty na jej 58 km.

W górnym biegu rzeki znajdowało się stanowisko 32. Koryto rzeki jest tam płytkie, mało urozmaicone, piaszczyste. Dominował kiełb. Stwierdzono także obecność głowaczy, pstrągów i okoni. Na następnym stanowisku (stan. 33), poniżej młyna w Popielewku, rzeka była zdecydowanie głębsza (miejscami ponad 1,2 m) i bardziej urozmaicona. Znacznie wzrosła liczba gatunków (do 7). Zniknął z ichtiofauny kiełb. Dominantem stał się głowacz, sporo było płoci i pstrągów (różnej wielkości).
Przed ujściem Wogry Dębnica wpływa na śródleśne łąki. Płynie łagodnymi zakrętami, dość wciętym, piaszczystym korytem (stan. 34). Ryb nieco więcej niż na poprzednim stanowisku, ale o podobnym składzie gatunkowym.
Poniżej ujścia Wogry, na stanowisku 35, Dębnica jest uregulowana. Płynie prawie prostym, głębokim średnio na ponad 1 m, piaszczystym korytem. Za znaczny wzrost liczby złowionych ryb odpowiadają na tym stanowisku dominujące karasie srebrzyste i - w znacznie mniejszym stopniu - liny. Znika z ichtiofauny Dębnicy głowacz. Pozostałe gatunki są takie, jak na poprzednich stanowiskach.
Ostatnie ze stanowisk na Dębnicy (stan. 36) zlokalizowano na leśnym, dolnym odcinku rzeki. Liczne zakręty, zwalone pnie i gałęzie sprawiają, że koryto rzeki jest bardzo urozmaicone, głębokość dochodzi miejscami do 2 m. Mimo tak dzikiego charakteru rzeki ichtiofauna na tym odcinku okazała się uboga zarówno pod względem liczebności jak i zróżnicowania. Liczba gatunków spadła do czterech: okoń (dominant), miętus, szczupak i pstrąg/troć.
Środkowa i dolna Dębnica zarybiana jest pstrągiem. Także w roku połowów zarybiono rejony stan. 34, 35 i 36.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Dębnicy.

1.7.1. Bliska Struga

Źródła rzeki znajdują się w lasach koło m. Kocury, długość 9.5 km, średni spadek 11.9‰. W dolnym biegu znajdowało się stanowisko 37, był to bardzo bystry, przeważnie piaszczysty strumień. Bardzo liczne były w nim pstrągi/trocie. Występowały także cierniczki i głowacze.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Bliskiej Strudze.

1.7.2. Wogra

Wypływa z jez. Kłokowskiego. Długość rzeki wynosi 14.5 km, średni spadek 6.7‰, powierzchnia zlewni 66 km2. W środkowym biegu przepływa przez Połczyn Zdrój.

Pierwsze stanowisko połowu (stan. 38) znajdowało się w Połczynie Zdroju, powyżej oczyszczalni ścieków. Wogra jest skanalizowana, dno ma piaszczyste. W połowach dominował bardzo liczny ciernik, ale dużo było także pstrągów (różnej wielkości, ale w większości dłuższe od 20 cm). Złowiono też dwie strzeble.
W dolnym biegu Wogra ma naturalny charakter. Meandruje w otoczeniu gęstych krzaków przez łąki. Koryto jej jest bardzo urozmaicone, o zmiennej głębokości i licznych ukryciach. Ichtiofauna na zlokalizowanym tam stanowisku 39 była znacznie mniej liczna, niż na stanowisku poprzednim, choć o podobnym składzie gatunkowym (strzeble zastąpił śliz).

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Wogrze.

1.8. Bukowa

Źródła koło m. Buślary, długość 9.5 km, średni spadek 7.3‰, powierzchnia zlewni 28 km2. W środkowym biegu przepływa przez m. Bolkowo. Wpada do Parsęty jako jej lewobrzeżny dopływ na 70 km.

Pierwsze stanowisko (stan. 40) znajdowało się powyżej Bolkowa. Koryto rzeki jest płytkie, piaszczysto-żwirowe i pozbawione ukryć. Złowiono tam tylko pojedyncze cierniczki.
Na następnym stanowisku, niedaleko ujścia (stan. 41), charakter rzeki jest zupełnie inny; meandruje wśród drzew, w licznych głęboczkach głębokość przekracza 1 m, korzenie drzew i pnie w wodzie tworzą liczne ukrycia. Ryb jest dość dużo. Dominuje głowacz, ale niewiele mniej liczne są pstrągi/trocie.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Bukowej.

1.9. Dopływ k. Wygody

Źródła koło m. Sadkowo, długość 13 km, średni spadek 2.2‰. W górnym biegu płynie wśród pól, a następnie przez duży kompleks leśny. Uchodzi do Parsęty na 74 km. Stanowisko połowu zlokalizowano niedaleko ujęcia (stan. 42). Rzeka jest tam płytka, piaszczysta i uregulowana. Ichtiofauna składa się prawie wyłącznie z pstrągów/troci i głowaczy.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie k. Wygody.

1.10. Mogilica

Źródła Mogilicy znajdują się koło m. Redło na Wysoczyźnie Łobeskiej. Długość rzeki wynosi 42 km, średni spadek 3.5‰, powierzchnia zlewni 163 km2. Na 22 km przyjmuje prawy dopływ Świerznicę. Płynie przez m. Redło, Łęgi, Lipie, Rąbino, Czarnowęsy. Uchodzi do Parsęty na 86 km.

Na Mogilicy wyznaczono 5 stanowisk połowu. Pierwsze stanowisko (stan. 43), powyżej Łęg, na prostym, płytkim, pozbawionym ukryć odcinku. Zdecydowanym dominantem była tam strzebla. Występowały także szczupaki (małe) i pstrągi.
Następne stanowisko znajdowało się powyżej Lipia (stan. 44). Mogilica meandruje tam w głębokim, zalesionym jarze. Ma bardzo czystą wodę, piaszczyste i kamieniste dno, niewiele ukryć. Ryb było dość dużo. Prawie wyłącznie S.trutta różnej wielkości oraz głowacze.
Poniżej Rąbina (stan. 45) otoczenie rzeki stanowią łąki i skupiska krzaków i drzew. Koryto rzeki jest kręte, piaszczyste, z niewielką ilością ukryć. W połowach obecne były tylko dwa, niezbyt liczne, gatunki: S.trutta różnej wielkości i, mniej, głowacze. Podobny skład gatunkowy, uzupełniony pojedynczymi osobnikami innych gatunków, stwierdzono w ogólnie mniej licznym połowie na stanowisku 46, powyżej Czarnowęs. Otoczenie rzeki było podobne, natomiast koryto zdecydowanie głębsze i bardziej urozmaicone.
Podobny charakter miało ostatnie ze stanowisk (stan. 47). Było na nim znacznie mniej S.trutta, ale wszystkie przekraczały 20 cm. Dominował głowacz, sporo było dużego miętusa, występował także lipień.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Mogilicy.

1.10.1. Świerznica

Źródła koło m. Rzecino, długość 7.5 km, średni spadek 5.3‰, powierzchnia zlewni 41 km2. Stanowisko połowu znajdowało się w środkowym biegu rzeki. Rzeka meandruje w tym miejscu z bardzo dużym spadkiem. Koryto jest urozmaicone, a dno w większości kamieniste. Liczne ryby reprezentowały dwa gatunki: pstrąg/troć (dominant) i głowacz.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Świerznicy.

1.11. Leśnica

Jest to prawobrzeżny dopływ Parsęty, wpadający do niej w Białogardzie, na 91 km. Źródła Leśnicy znajdują się koło m. Nosibądy, długość wynosi 46 km, średni spadek 2‰, powierzchnia zlewni 199 km2. Początkowo płynie wśród pól i pastwisk, później - po minięciu m. Borzysław - wpływa do lasu, będącego częścią Puszczy Koszalińskiej. W lesie, na 26 km, przyjmuje dopływ Leszczynkę. W dolnym biegu przepływa przez m. Dobrowo, Żytelkowo i, przy ujściu, Białogard. W Dobrowie i Białogardzie przegradzają ja pozbawione przepławek spiętrzenia.
W górnym biegu, na wysokości Tychowa, Leśnica jest uregulowana, a jej dno jesienią 1995 r. pokrywały grzyby ściekowe.

Pierwsze stanowisko połowu (stan. 49) znajdowało się ok. 2 km niżej, bezpośrednio powyżej Borzysławia. Rzeka jest tam nadal uregulowana. Głębokie koryto o piaszczystym i żwirowym dnie jest przeważnie porośnięte roślinnością zanurzoną. Nieliczne złowione tam ryby były cierniczkami, ciernikami i karasiami srebrzystymi. Na pierwszym, leśnym stanowisku połowu (stan. 50) Leśnica była uregulowana, płytka i mało urozmaicona. Oprócz pojedynczych cierniczków jedynym elementem ichtiofauny były niewielkie pstrągi.
Podobnie (ale bez cierniczków) było na następnym stanowisku (stan. 51) mimo, że rzeka była na nim znacznie bardziej dzika i, po przyjęciu Leszczynki, większa.
Niżej, na stanowiskach 52 i 53, koryto Leśnicy staje się głębsze i bardziej urozmaicone. Rośnie ilość ukryć. Maleje natomiast liczba łowionych pstrągów, pojawiają się głowacze, ślizy, miętusy.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Leśnicy.

1.11.1. Leszczynka

Prawy dopływ Leśnicy. Źródła Leszczynki znajdują się koło Warnina, długość rzeki wynosi 19 km. Średni spadek 3.3‰, powierzchnia zlewni 77 km2. W środkowym biegu kanał (obecnie nieczynny) łączy ją z pobliską górną Chotlą, należącą do zlewni Radwi.

Na Leszczynce wyznaczono trzy stanowiska połowu: powyżej (stan. 54) i poniżej połączenia z Chotlą (stan. 55) oraz niedaleko ujścia do Leśnicy (stan. 56).
Na całej długości Leszczynka płynie przez las. Niezbyt urozmaicone na górnych stanowiskach piaszczyste koryto w dolnym biegu ma liczne zakręty i sporo ukryć. Na wszystkich stanowiskach skład gatunkowy ichtiofauny jest podobny: pstrąg (dominuje na stan. 54 i 56), strzebla (dominuje na stan. 55) i głowacz.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Leszczynce.

1.12. Topiel

Źródła Topieli znajdują się w lasach k. m. Głodzino, długość wynosi 17 km, średni spadek 5.1‰, powierzchnia zlewni 80 km. Przepływa przez m. Stanomino i Kamasowo (gdzie przegradza ją jaz zasilający stawy karpiowe) i wpada do Parsęty na jej 100 km.

Wyznaczono na niej trzy stanowiska połowu: 57, 58 i 59. W górnym biegu koryto Topieli było płytkie, piaszczyste i pozbawione ukryć, w środkowym - głębsze i bardziej urozmaicone. Na wszystkich stanowiskach występował: pstrąg/troć (dominował na stan. 59) i głowacz (dominant na stan. 57). W środkowym biegu złowiono dużą liczbę karasi srebrzystych, które dominowały na stan. 58, i kiełbie.
Topiel zarybiana jest troci.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Topieli.

1.13. Pokrzywnica

Źródła Pokrzywnica ma koło m. Słowieńsko. Jej długość wynosi 28 km, średni spadek 2‰, powierzchnia zlewni 247 km2. Uchodzi do Parsęty na 103 km. W górnym biegu przepływa przez m. Sławoborze, a w dolnym przez m. Garnki. Na 6 km przyjmuje dopływ z Białego Zdroju, na 14 km Ponik, a na 27 km Młynówkę. W Sławoborzu i wyżej, w m. Zagrody, rzeka jest przegrodzona jazami. Na Pokrzywnicy wyznaczono 7 stanowisk połowu (60-66).

Powyżej jazu w Zagrodach Pokrzywnica jest bardzo płytką, piaszczystą i całkowicie pozbawioną ukryć rzeczką. Ichtiofaunę reprezentowały wyłącznie: cierniczek i ciernik (stan. 60).
Poniżej jazu, a przed Sławoborzem (stan. 61), charakter rzeki zmienia się całkowicie. Koryto jest głębokie miejscami do ponad 1 m, urozmaicone, ze sporą ilością ukryć. Pojawiają się pstrągi/trocie (dominant) i głowacze.
Poniżej Sławoborza Pokrzywnica płynie wyprostowanym korytem przez śródleśne łąki i wyręby. Ukryć jest mało, dno piaszczyste o wyrównanej głębokości. Gdzieniegdzie kamienie. Ryb było mniej, ale przybyło gatunków (stan. 62): karaś srebrzysty, miętus, okoń i szczupak. Dominowały nadal: pstrąg/troć i głowacz. Złowiono pierwszą w Pokrzywnicy dorosłą troć.
W okolicy ujścia prawego dopływu Ponik rzeka ma naturalny, dziki charakter (stan. 63); kamieniste dno, zmienną głębokość i liczne ukrycia. Bardzo liczne były pstrągi/trocie. Występowały także głowacze, miętusy i karasie srebrzyste.
Poniżej Pokrzywnica wypływa na łąki i pastwiska. Jest uregulowana, głęboka średnio na 1 m i miejscami zarośnięta roślinnością zanurzoną. Poza ciernikiem ilość ryb pozostałych gatunków drastycznie zmalała (stan. 64). Złowiono dorosłą troć.
Na następnym stanowisku, koło m. Garnki (stan. 65), mimo, że płynie przez las, charakter rzeki nie zmienia się istotnie. Dominuje tu miętus i do poprzednio występujących gatunków dochodzi śliz.
Ostatnie stanowisko na Pokrzywnicy zlokalizowane było niedaleko jej ujścia do Parsęty (stan. 66). Płynie ona odkrytym, prostym, piaszczystym korytem. Dominantem był tu drobny miętus, sporo było szczupaka. Złowiono dwie trocie, natomiast nie było tu wcale młodzieży tego gatunku.
Pokrzywnica zarybiana jest trocią.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Pokrzywnicy.

1.13.1. Dopływ z Białego Zdroju

Jest to prawy dopływ Pokrzywnicy, mający źródła koło m. Biały Zdrój i wpadający do Pokrzywnicy na jej 6 km. Długość rzeki wynosi 6.5 km, średni spadek 6.2‰, powierzchnia zlewni 22 km2. W dolnym biegu, gdzie znajdowało się stanowisko (stan. 67), jest to uregulowana, silnie zarośnięta roślinnością zanurzoną rzeczka, płynąca przez pastwiska. Złowiono tam bardzo dużą ilość młodzieży pstrąga/troci, a także głowacze i cierniki.
Dopływ ten zarybiany jest wylęgiem troci.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie z Białego Zdroju.

1.13.2. Ponik

Prawobrzeżny dopływ o źródłach koło m. Krzyćko i wpadający do Pokrzywnicy na jej 14 km. Długość Poniku wynosi 8.5 km, średni spadek 4.8‰, powierzchnia zlewni 30 km2. Stanowisko połowu (stan. 68) zlokalizowano w dolnym biegu rzeki. Rzeka płynie tam przez las dość urozmaiconym, piaszczystym korytem, o dużej ilości ukryć. Oprócz młodzieży pstrąga/troci, występujących w dużym zagęszczeniu, złowiono pojedyncze egzemplarze głowaczy.
Ponik zarybiany jest wylęgiem troci.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Poniku.

1.13.3. Młynówka

Lewobrzeżny dopływ Pokrzywnicy. Źródła jej znajdują się na łąkach k. m. Rokosowo, a ujście do Pokrzywnicy na jej 27 km. Długość Młynówki wynosi 15 km, średni spadek 1.8‰, powierzchnia zlewni 62 km2.

W górnym biegu (stan. 69) płynie skanalizowanym korytem przez zmeliorowane pastwiska. Prawie cała zarośnięta jest roślinnością. Złowiono tam bardzo duże ilości ciernika i cierniczka oraz pojedyncze karasie srebrzyste.
Następne stanowisko znajdowało się poniżej młyna w Karwinie (stan. 70). Koryto rzeki jest urozmaicone, dno o różnej granulacji, miejscami kamieniste. W ichtiofaunie dominowały młodociane pstrągi/trocie i cierniki. Występowały także pstrągi większe niż 20 cm i cierniczki.
W dalszym biegu Młynówka wpływa do lasu. Na dwóch następnych stanowiskach (stan. 71 i 72) dominuje głowacz. Występują także S.trutta (głównie małe), pojawia się śliz, węgorz i (na stan. 72) dość liczny miętus.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Młynówce.

1.13.3.1. Dopływ z Krukowa

Lewy dopływ Młynówki. Jego źródła znajdują się koło Pobłocic, długość wynosi 8.5 km, średni spadek 1.2‰. Początkowo jest uregulowany, przed ujściem do Młynówki (na 10 km) płynie przez las. W dolnym biegu, w lesie, znajdowało się stanowisko 73. Rzeka jest tam płytka o piaszczystym dnie. W nielicznej ichtiofaunie dominował ciernik, złowiono też pojedyncze egzemplarze pstrąga i cierniczka.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie z Krukowa.

1.14. Radew

Radew jest największym, prawobrzeżnym dopływem Parsęty. Jej źródła znajdują się na Pojezierzu Bytowskim koło m. Drzewiany na wysokości 152.5 m n.p.m. Początkowo płynie pomiędzy Pojezierzem Bytowskim a Wysoczyzną Polanowską przez lasy Puszczy Koszalińskiej, następnie wpływa na Równinę Białogardzką i w m. Karlino wpada do Parsęty na jej 108 km. Długość Radwi wynosi 91.5 km, średni spadek 1.5‰, powierzchnia zlewni 1092 km2.

W górnym biegu, powyżej jez. Kwiecko, Radew (nosząca tam nazwę Dębrzyca) płynie prawie prostym, przeważnie piaszczystym a miejscami - kamienistym - korytem, o bardzo dużym spadku. Zlokalizowano tam stanowisko 74. Ichtiofauna na nim składała się z dwóch gatunków: dominującego głowacza i pstrąga/troci.
Po minięciu jeziora Radew, znacznie szersza i głębsza, meandruje w lesie. Dno rzeki jest piaszczyste, liczne są ukrycia. Ryb na znajdującym się tam stanowisku (stan. 75) było niewiele. Dominowała strzebla, nieco mniej było szczupaka i głowacza, złowiono też pojedyncze lipienie i cierniki.
Niżej rzeka znacznie się pogłębia, na licznych zakrętach jej głębokość przekracza czasem 2 m. Dno jest piaszczyste, miejscami porośnięte roślinnością. Otoczenie stanowi las lub śródleśne podmokłe łąki, przez które rzeka płynie w szpalerze trzcin. W wodzie liczne przeszkody. Na obu zlokalizowanych tam stanowiskach (stan. 76 i 77) złowiono bardzo mało ryb. Były wśród nich lipienie, pstrągi/trocie, okonie i jeden (jedyny złowiony w dorzeczu Radwi) egzemplarz jazia. Odcinek ten zarybiany jest pstrągiem.
Zbliżając się do zaporowego jeziora Rosnowskiego rzeka meandruje przez podmokły las, staje się płytsza i mniej urozmaicona (stan. 78). Ryb było tam nieco więcej. Wśród złowionych reprezentantów 9 gatunków nie było ryb łososiowatych. Dominowały słonecznice. Po raz pierwszy w Radwi pojawiły się krąpie, kiełbie, ślizy i węgorze.
Po przepłynięciu ok. 8-kilometrowego jeziora Rosnowskiego wody Radwi kierowane są kanałem do zakładu energetycznego, a następnie do (także zaporowego) jeziora Hajka. Na starym korycie rzeki zwanym Starą Radwią zlokalizowano stanowisko 79. Stara Radew jest rzeką szeroką i płytką. Płynie prawie prostym kamienistym korytem przez las. Ichtiofauna na stanowisku była trzygatunkowa: dominowały liczne pstrągi/trocie, a oprócz nich głowacze i cierniki.
Po minięciu jeziora Hajka i piętrzącego go jazu Radew wkrótce napotyka następny jaz - młyn w Niedalinie. Poniżej Niedalina, a przed kolejnym jazem, znajdowało się stanowisko 80. Prąd rzeki na tym stanowisku był bystry, dno przeważnie żwirowe i na znacznej powierzchni zarośnięte. Głębokość miejscami ponad 1.5 m. Ryb na tym stanowisku było dużo. Zdecydowanie dominował kiełb, liczny był także kleń (do 45 cm) i szczupak. Złowiono też kilka głowaczy i, po raz pierwszy w Radwi, jelce i miętusy. Odcinek ten w roku badań zarybiony był pstrągiem.
Kolejny jaz, zasilający gospodarstwo pstrągowe w Bardzlinie, wyznacza kres wędrówek troci w głównym korycie Radwi. Poniżej, w ujściu największego dopływu Radwi - Chotli, znajdowało się stanowisko 81. Radew jest w tym miejscu bystra, przeważnie piaszczysta, z fragmentami żwirowymi i kępami roślinności. Ryb złowiono zdecydowanie mniej niż na poprzednim stanowisku. Różnił się też ich skład gatunkowy (było 12 gatunków). Najwięcej było okoni, następnie pstrągów/troci (w tym jedna dorosła troć) i kiełbi, a także kilka lipieni. Po raz pierwszy w Radwi złowiono tu lina i karasia srebrzystego. Odcinek ten zarybiany jest pstrągiem.
Poniżej Radew łagodnie kręci wśród pastwisk. Dno rzeki jest piaszczyste, płycizny porośnięte roślinnością, głębokość średnia znaczna, miejscami przekraczająca 2 m. Ichtiofauna na znajdującym się tu stanowisku 82 była podobna do stanowiska poprzedniego. Dominantem stała się strzebla, nie złowiono natomiast okoni. Odcinek ten zarybiono w roku badań lipieniem.
W dalszym biegu Radew płynie wśród łąk śródleśnych a w dolnym biegu także pól oddzielonych od rzeki krzakami i pasami trzcin. Dno rzeki jest piaszczyste, głębokość niewielka i wyrównana. Brak ukryć. Ryb na stanowiskach 83, 84 i 85 było bardzo mało. Oprócz kiełbi złowiono pojedyncze egzemplarze m.in. głowacza, strzebli, małych szczupaków, okoni. Dolny bieg Radwi zarybiany jest trocią i pstrągiem.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Radwi.

1.14.1. Drężnianka

Prawobrzeżny dopływ Radwi o długości 9 km, średnim spadku 1.8‰ i powierzchni zlewni 39 km2. Źródła Drężnianki znajdują się koło m. Chocimino, uchodzi do Radwi na jej 17 km.

W górnym biegu płynie piaszczystym, z fragmentami żwirowymi, uregulowanym korytem wśród pastwisk (stan. 86). W dolnym biegu wpływa do lasu. Koryto staje się kręte, urozmaicone (stan. 87). Na obu stanowiskach liczny był głowacz, przy czym w górnym biegu dominował w ichtiofaunie, a w dolnym nieco ustępował pstrągom/trocinom (także dłuższe od 20 cm). Na obu stanowiskach złowiono także pojedyncze lipienie.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Drężniance.

1.14.2. Zgniła Struga

Prawy dopływ Radwi o długości 4 km i średnim spadku 1.8‰. Wpada do Radwi na jej 26 km. W dolnym biegu jest to wolnopłynący, piaszczysto-mulisty strumień, o bagiennym otoczeniu. Zlokalizowano tam stanowisko 88. Złowiono na nim zaledwie kilka ryb: pstrągi/trocie, głowacza i ciernika.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Zgniłej Strudze.

1.14.3. Chociel

Długość Chocieli wynosi 21 km, średni spadek 4‰, powierzchnia zlewni 146 km2. Źródła rzeki znajdują się koło m. Łozice. W górnym biegu przepływa przez m. Bobolice, gdzie przegradza ją jaz młyński. Wpada do Radwi jako jej lewobrzeżny dopływ na 28 km. Znajdowały się na niej cztery stanowiska (89-92).

Powyżej Bobolic (stan. 89) płynie prostym, dość głębokim, piaszczysto-mulistym, częściowo zarośniętym korytem o podmokłych, zakrzaczonych brzegach. W połowie dominowały pstrągi/trocie, przy czym były przeważnie większe niż 20 cm. Niewiele mniej było głowacza, zdarzały się cierniki.
Poniżej Bobolic (stan. 90) rzeka stawała się nieco szersza, dno piaszczyste. Nadal sporo było pstrągów/troci, ale nie złowiono głowaczy.
Poniżej m. Ubiedrze Chociel płynie przez podmokle lasy. Koryto staje się bardzo urozmaicone, rzeka nabiera dzikiego charakteru, z licznymi kamienistymi bystrzami i ukryciami (stan. 91). Nadal przeważały pstrągi/trocie, pojawiły się lipienie i ponownie głowacze.
Przed ujściem do Radwi Chociel zwalnia, koryto staje się przeważnie piaszczyste, głębsze. Nadal liczne są zakręty i ukrycia. Dominantem w połowie na stanowisku 91 były głowacze. W podobnych ilościach, ale mniejszych niż na poprzednim stanowisku - lipienie i pstrągi/trocie. Pojedynczo - płocie.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Chocieli.

1.14.4. Mszanka

Prawy dopływ Radwi, wypływający z jez. Niecemino. Długość 9.5 km, średni spadek 2.2‰, powierzchnia zlewni 99 km2. Do Radwi wpada na jej 33 km.

Pierwsze stanowisko (93) zlokalizowano w górnym biegu rzeki, koło m. Rekowo. Mszanka płynie tam przez las płytkim, bystrym korytem o zróżnicowanym dnie. Ichtiofauna składała się tam głównie z kiełbia, na dalszych miejscach - płoci i głowacza. Były też pstrągi/trocie, cierniki i ślizy.
W dolnym biegu koryto rzeki staje się piaszczyste (stan. 94). Z 8 gatunków najliczniejszy jest głowacz, a następnie pstrąg/troć.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Mszance.

1.14.5. Dopływ z Dobrociech

Źródła rzeki znajdują się koło m. Dobrociechy, a uchodzi do Radwi jako lewy dopływ na jej 34 km. Długość wynosi 17.5 km, średni spadek 5.5‰, powierzchnia zlewni 50 km2. Stanowisko połowu zlokalizowane było w dolnym biegu rzeki (stan. 95). Płynie ona na tym odcinku przez wysoki las, jest płytka i piaszczysta. W połowach dominował bardzo liczny głowacz. Występowały też pstrągi/trocie.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie z Dobrociech.

1.14.6. Bielica

Źródła Bielicy znajdują się koło m. Dargiń, długość wynosi 14.5 km, średni spadek 3‰, powierzchnia zlewni 60 km2. Przepływa przez m. Dargiń, Krępa Koszalińska i wpada jako lewy dopływ Radwi do jeziora Rosnowskiego.

Pierwsze stanowisko (stan. 96) znajdowało się w środkowym biegu rzeki, drugie (stan. 97) - w dolnym. Bielica płynie przez las dość bystrym, przeważnie piaszczystym, mało urozmaiconym korytem.
W środkowym biegu dominował pstrąg/troć i poza nim złowiono tylko kilka cierników, w biegu dolnym natomiast w połowie był tylko jeden pstrąg, a najwięcej było cierniczków.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Bielicy.

1.14.7. Chotla

Lewy dopływ Radwi. Długość rzeki wynosi 33 km, średni spadek 2.6‰, powierzchnia zlewni 125 km2. Źródła Chotli znajdują się koło m. Wałdkowo. Przepływa przez m. Bukówko, Słonino i Zaspy Małe. Wpada do Radwi na jej 59 km. W górnym biegu, poprzez sztuczny kanał (obecnie nieczynny), połączona jest z Leszczynką, dopływem Leśnicy. Na Chotli wyznaczono 5 stanowisk (98-102).

W górnym biegu rzeka jest uregulowana. Znajdowały się tam dwa stanowiska: 98 i 99. Rzeka płynie na nich przez pastwiska i łąki prostym, piaszczystym korytem. Ryb było bardzo mało: pojedyncze cierniki i pstrągi/trocie.
Poniżej Chotla wpływa do lasu (stan. 100, 101, 102). Staje się szersza i bardziej urozmaicona. Dno przeważnie piaszczyste, miejscami kamieniste. Ukryć - zwłaszcza na bardzo dzikim, przyujściowym odcinku rzeki - jest dużo. Ichtiofauna składała się prawie wyłącznie z dwóch gatunków: pstrąga/troci (dominującego na stan. 101) i głowacza (dominującego na pozostałych dwóch stanowiskach). Poza nimi stwierdzono występowanie pojedynczych lipieni, strzebli, okoni i węgorzy.
Ten odcinek Chotli zarybiany jest pstrągiem i troci.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Chotli.

1.14.7.1. Zaspianka

Prawy dopływ Chotli. Źródła rzeki znajdują się koło m. Zaspy Wielkie, długość wynosi 9 km, średni spadek 3‰. Wpada do Chotli na jej 29 km. Jedyne stanowisko (stan. 103) na Zaspiance znajdowało się niedaleko jej ujścia do Radwi. Jest to bystra, płynąca przez las rzeczka, o przeważnie żwirowym dnie. W ichtiofaunie dominował pstrąg/troć, sporo było głowacza, pojedynczo występował okoń i kiełb.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Zaspiance.

1.14.8. Czarna

Źródła Czarnej znajdują się koło m. Cewlin, a uchodzi do Radwi jako prawy dopływ na jej 69km. Długość jej wynosi 15km, średni spadek 0.6‰, powierzchnia zlewni 93 km2.

Na całej długości płynie przez pastwiska uregulowanym korytem o piaszczystym dnie. W górnym biegu rzeki (stan. 104) złowiono niemal w równych, niewielkich ilościach: głowacze, szczupaki i cierniczki.
W biegu dolnym, na stanowisku 105, ryb było dużo. Spośród przedstawicieli 10 gatunków najliczniejsze były głowacze i cierniki, dalej pstrągi/trocie i strzeble. Złowiono też m.in. lipienie, jelce i miętusy.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Czarnej.

1.14.9. Żeleźna

Źródła jej znajdują się koło m. Buczek, długość wynosi 8.5 km, średni spadek 2.3‰, powierzchnia zlewni 22 km2. Wpada do Radwi jako lewy dopływ na jej 80 km. W dolnym biegu znajdowało się stanowisko 106. Żeleźna jest tam uregulowana: prosta i piaszczysta. W ichtiofaunie dominował cierniczek, sporo było pstrąga/troci, mniej ciernika, szczupaka i śliza.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Żeleźnej.

1.14.10. Dopływ z Lulewiczek

Źródła znajdują się koło m. Białogard, długość wynosi 7 km, średni spadek 1‰. Uchodzi do Radwi na 82 km jako jej lewy dopływ.

Stanowisko połowu (stan. 107) znajdowało się w dolnym biegu rzeki. Płynęła ona tam uregulowanym, piaszczystym korytem przez śródleśna łąkę. W połowie najliczniejsze były ślizy. Występowały także m.in. szczupaki, pstrągi/trocie i głowacze.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie z Lulewiczek.

1.15. Pysznica

Źródła Pysznicy znajdują się koło m. Świemino. Długość jej wynosi 20 km, średni spadek 1‰, powierzchnia zlewni 66 km2. Na całej długości jest uregulowana i jej otoczenie stanowią pastwiska. Wpada do Parsęty jako prawy dopływ na jej 123 km. Na Pysznicy wyznaczono 3 stanowiska (108-110).

W górnym biegu (stan. 108) bardzo licznie występował pstrąg/troć i - w mniejszej ilości - cierniczek. W środkowym biegu (stan. 109) nie było ryb łososiowatych, a dominantem wśród 9 gatunków był ciernik. Sporo było też cierniczka i kozy. W biegu dolnym (stan. 110) dominował dla odmiany kiełb, a nieco mniej było płoci, okonia i - ponownie - kozy.
W górnym biegu Pysznica zarybiana jest trocią.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Pysznicy.

1.16. Dopływ z Wietszyna

Lewy dopływ Parsęty, do której wpada na jej 131 km. Źródła rzeki znajdują się k. m. Karścino, długość wynosi 8 km, a średni spadek 3‰. Połowy przeprowadzono w środkowym biegu rzeki (stan. 111). Płynęła w tym miejscu prostym, płytkim, piaszczystym, żwirowym korytem przez las. Jedynym reprezentantem ichtiofauny były liczne pstrągi/trocie.
Rzeka zarybiana jest trocią.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w dopływie z Wietszyna.

1.17. Gościnka

Źródła znajdują się koło m. Wartkowo, długość wynosi 12 km, średni spadek 3‰, powierzchnia zlewni 50 km2. W środkowym biegu przepływa przez m. Gościno. Wpada do Parsęty jako lewy dopływ na jej 135 km.

W górnym biegu znajdowało się stanowisko 112. Rzeka płynie tam przez las piaszczystym, pozbawionym ukryć korytem. Ichtiofauna składała się prawie wyłącznie z dwóch gatunków: śliza i cierniczka. Złowiono także jeden egzemplarz pstrąga.
Poniżej Gościna, na stanowisku 113, charakter rzeki zmienia się diametralnie. Płynie ona w zalesionym jarze, kamienistym korytem z dużym spadkiem. Zdecydowanym dominantem był tam pstrąg/troć. Złowiono także pojedyncze egzemplarze miętusa, śliza i karasia.
Dolny bieg Gościnki zarybiany jest trocią.

Opis stanowisk i rozmieszczenie ryb w Goścince.

PODSUMOWANIE

W opisywanych badaniach zastosowano metody połowu zbliżone do stosowanych w innych tego typu pracach przez inne zespoły badaczy, a opisane dokładnie w licznych pracach Penczaka (np. 1969; 1989). Niemniej jednak, łowiąc ryby w tak zróżnicowanym dorzeczu jak dorzecze Parsęty, nie można się oprzeć kilku refleksjom, związanym z ich reprezentatywnością.

Zależność efektywności elektropołowu od gatunku ryb, ich behawioru i wielkości jest zjawiskiem ogólnie znanym (np. Bohlin et al. 1989). Jego konsekwencją wydaje się być, przynajmniej w niektórych warunkach, niemożność pogodzenia skutecznego łowienia ryb małych i dużych. Dokładne i powolne obławianie strefy przybrzeżnej, konieczne przy łowieniu np. głowaczy lub miętusów, powoduje płoszenie lipieni i troci, które mimo - z racji wielkości - silnego reagowania na pole elektryczne, dzięki swojej dynamice często z pola tego wydostają się, unikając złowienia. Przypadki takie obserwowano dość często w wypadku troci na dolnej Parsęcie, a w wypadku lipieni także na innych rzekach, co prowadzi do wniosku, że liczebności większych egzemplarzy obu tych gatunków na większych rzekach były niedoszacowane. Wnioskiem ogólniejszym z tej obserwacji może być hipoteza, że struktura jakościowa połowów zależy nie tylko od fizycznych warunków połowu (środowiska, ichtiofauny) ale też i od "stylu" łowienia konkretnego zespołu, włączając w to także parametry stosowanego sprzętu.

Nawet tak łatwo łowna ryba, jak pstrąg potokowy, w niedużej rzece na niektórych odcinkach może być bardzo trudna do złowienia. Z problemem takim spotykano się w badaniu ichtiofauny rzeki Wąskiej (Dębowski, 1996); na małej i średnio płytkiej rzece znajdowały się rozlegle doły o głębokości przekraczającej 1.5 m, w których połowy przy lekko nawet zmąconej wodzie dawały znikome rezultaty, mimo że jak wynikało to z połowów wędkarskich, występowały w nich pstrągi. Z bardzo podobną sytuacją spotkano się w dorzeczu Parsęty na dolnej Perznicy i dolnej Dębnicy. Wydaje się, że podobnie do opisanego wyżej przykładu, liczebność ryb na tych odcinkach jest niedoszacowana w większym stopniu, niż na innych podobnych wielkościowo.


Wskaźnik stałości występowania ryb (C) w dorzeczu Parsęty
(wraz z dorzeczem Radwi)

Index of the occurence stability (C) of fish in the Parsęta River drainage basin

Gatunek
Species
C
[%]
Troć wędrowna (juv)Sea trout (juv)Salmo trutta (juv)68
Pstrąg potokowyBrown troutSalmo trutta m. fario58
Troć wędrownaSea troutSalmo trutta m. trutta10
Troć/PstrągSea trout/Brown troutSalmo trutta (total)81
Pstrąg tęczowyRainbow troutOncorhynchus mykiss1
LipieńGraylingThymallus thymallus19
Głowacz białopłetwyBullheadCottus gobio64
Strzebla potokowaMinnovPhoxinus phoxinus17
KleńChubLeuciscus cephalus4
JaźIdeLeuciscus idus2
JelecDaceLeuciscus leuciscus6
KrąpWhite bremBlicca bjoerkna2
OkońPerchPerca fluviatilis26
SzczupakPikeEsox lucius27
PłoćRoachRutilus rutilus16
SłonecznicaSunbleakLeucaspius delineatus8
LinTenchTinca tinca5
Karaś srebrzystyGiebelCarassius auratus gibelio19
KozaSpined loachCobitis taenia2
CierniczekNine-spined sticklebackPungitius pungitius23
CiernikSticklebackGasterosteus aculeatus44
KiełbGudgeonGobio gobio24
ŚlizCommon loachOrthrias barbatulus23
MiętusBurbotLota lota29
WęgorzEelAnguilla anguilla11


Najbardziej rozprzestrzenionym gatunkiem w dorzeczu był pstrąg potokowy/troć. Stwierdzono go na 81% stanowisk. Nie złowiono go tylko w trzech rzekach, dopływach górnej Parsęty: Żegnicy, Gęsiej i Brzeźniczce. Na 15 stanowisk, na których złowiono ponad 50 osobników pstrąga/troci, 7 było zarybiane.
Ryby z naturalnego tarła w większych zagęszczeniach występują w dorzeczu w: górnej Parsęcie (powyżej Żarnowa), w Bliskiej Strudze (dopływ Dębnicy), dolnej Bukowej, w środkowej Mogilicy i jej dopływie Świerznicy, środkowej Leśnicy, Starej Radwi, Drężniance i górnej Chocieli. Wszystko to są pstrągi potokowe. Trzeba jednak w tym miejscu zauważyć, że (nie licząc dorosłych troci) na ponad 2200 złowionych na wszystkich stanowiskach osobników, było tylko 20 ryb wymiarowych.

Wrzesień i październik to początek jesiennego ciągu troci. Połowy troci na poszczególnych stanowiskach są bardziej odbiciem zaawansowania migracji w danym momencie. Dlatego na ich podstawie można jedynie stwierdzić, że w Parsęcie trocie dochodzą do, co najmniej, Rogowa, w Radwi do Bardzina, a w Pokrzywnej niedaleko poniżej Sławoborza.

Drugim najbardziej rozprzestrzenionym gatunkiem był głowacz białopłetwy, który znajdował się na 64% stanowisk. Na wielu był zdecydowanym dominantem. Nie znaleziono go w 9 rzekach i w dolnym biegu Parsęty. Tylko w jednej, Żegnicy, złowiono głowacza, a nie złowiono pstrąga/troci.

Trzecim gatunkiem pod względem stałości występowania był ciernik. Występował on jednak już w mniej niż połowie stanowisk (44%).

Interesujące wydaje się rozmieszczenie lipienia. Złowiono go na 19% stanowisk i w 9 rzekach. Generalnie były to duże rzeki: środkowa Parsęta, środkowa Radew albo dolne odcinki większych dopływów: Chociel, Chotla, Mogilica (ale nie Dębnica, Pokrzywnica, Leśnica). Stwierdzono go jednak także w kilku zaskakujących miejscach: środkowej Perznicy i jej niewielkim dopływie ze Storkowa, Drężniance (także w jej górnym biegu), a zwłaszcza w górnej Perznicy.

Na drugim końcu listy znajdują się gatunki, występujące na bardzo niewielkim obszarze dorzecza. Pomijając pstrąga tęczowego, który nie jest elementem rodzimej ichtiofauny, były to: jaz, krąp i koza. Pojedyncze okazy jazia złowiono w dwóch odległych od siebie miejscach: środkowej Radwi i dolnej Parsęcie. Krąp występował w dolnej Parsęcie w przyujściowym odcinku uchodzącej do niej Pysznicy. Obszar występowania kozy natomiast ograniczał się do środkowej i dolnej Pysznicy.

Ogólnie trzeba stwierdzić, że stan ichtiofauny głównych rzek dorzecza: Parsęty i Radwi jest bardzo zły. Na długich odcinkach te duże rzeki są prawie bezrybne albo dominującymi w nich gatunkami są cierniki, miętusy czy kiełbie. Rybackie znaczenie nadają dolnym biegom tych rzek wchodzące w nie trocie.

Nieco lepiej przedstawia się sytuacja mniejszych rzek. Generalnie mają one charakter rzek pstrągowych i pstrąg występuje w nich w mniejszej bądź większej ilości. Jednak w większości przypadków zagęszczenia pstrągów są małe, a ryby starsze spotyka się sporadycznie. Sytuacja taka ma miejsce zwłaszcza na takich rzekach jak Perznica, Dębnica, częściowo Leśnica, Chotla.
Enklawami naturalnej ichtiofauny wydają się być już tylko niektóre małe rzeczki takie jak np. wcześniej już wymieniana Świerznica, Mogilica powyżej Lipia, Drężnianka.

Wpływ zmian antropogenicznych na ichtiofaunę dorzecza Parsęty analizowany będzie w innej pracy. Jest on widoczny już przy bardzo pobieżnej analizie. Wydaje się, że bardzo duży wpływ wywiera nadmierna eksploatacja prawie wszystkich większych rzek. Cenne z punktu widzenia gospodarczego lub sportowego gatunki ryb są reprezentowane w wielu rzekach prawie wyłącznie przez osobniki niewymiarowe. Swoje znaczenie rybackie dorzecze zawdzięcza praktycznie wyłącznie zarybieniom, a zwłaszcza zarybieniom trocią.


(W opracowaniu dokonano zmiany formy graficznej zestawień wyników ze względu na ograniczone możliwości prezentacji na stronie internetowej.
Oryginalna praca jest opublikowana w Rocznikach Naukowych PZW 1997)


PODZIĘKOWANIA

Autor dziękuje za udział w badaniach terenowych panom: Grzegorzowi Radtke (IRS), Pawłowi Burasowi (IRS), Adamowi Grochowskiernu (IRS), Maciejowi Szajnie (PZW), Zbigniewowi Arciszowi (PZW), Adamowi Makuchowi (PZW) i Andrzejowi Kowalczykowi (PZW) oraz pracownikom Biura ZO PZW w Koszalinie, a zwłaszcza panu Sławomirowi Połomskiemu za pomoc w organizacji badań.
Praca finansowana była częściowo przez ZG PZW.

APPENDIX

LISTA ZŁOWIONYCH GATUNKÓW RYB W DORZECZU PARSĘTY
LIST OF FISH SPECIES CAPTURED IN THE PARSĘTA RIVER DRAINAGE BASIN

Litofilne/Litophils

Salmo trutta m. fario L. - pstrąg potokowy, brown trout
Salmo trutta m. trutta L. - troć, sea trout
Oncorhynchus mykiss (Walb.) - pstrag tęczowy, rainbow trout
Thymallus thymallus (L.) - lipień, grayling
Cottus gobio L. - głowacz białopłetwy, bullhead
Phoxinus phoxinus (L.) - strzebla potokowa, minnow
Leuciscus cephalus L. - kleń, chub

Indyferentne/Indifferents

Leuciscus idus (L.) - jaź, ide
Leuciscus leuciscus (L.) - jelec, dace
Blicca bjoerkna (L.) - krap, white bream
Perca fluviatilis L. - okoń, perch

Fitofilne/Phytophilis

Esox lucius L. - szczupak, pike
Rutilus rutilus (L.) - płoć, roach
Leucaspius delineatus (Heckel) - słonecznica, sunbleak
Tinca tinca (L.) - lin, tench
Carassius auratus gibelio (Bloch) - karaś srebrzysty, giebel
Cobitis taenia L. - koza, spined-loach
Pungitius pungitius (L.) - cierniczek, nine-spined stickleback
Gasterosteus aculeatus L. - ciernik, stickleback

Psammofilne/Psammophils

Gobio gobio (L.) - kiełb, gudgeon
Orthias barbatulus (L.) - śliz, loach

Częściowy pelagofil/Partial pelagophil

Lota lota (L.) - miętus, burbot

Grupa specjalna/Special group

Anguilla anguilla (L.) - węgorz, eel

LITERATURA

Bartel R. 1988. Rozsiedlenie, wędrówki i wzrost znakowanych troci wypuszczonych w dorzecze Wieprzy Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 1, 157-172

Bohlin T., Hamrin S., Heggberget. T.G., Rasmussen G., Sallveit S.J. 1989. Eleclrofishing - theory and practice with special emphasis on salmonids Hydrobiologia. 173, 9-43

Chełkowski Z. 1969. Pogłowie troci (Salmo trutta L.) rzek przymorskich Pomorza Prz. Zool., 13, 1, 72-91

Chełkowski Z. 1978. Studies on trout (Salmo trutta L.) wild smolts of the river Rega Acta Ichth. et Piscat, 8, 41-58

Chełkowski Z. 1995. The course of migrations of smolts of the brown trout (Salmo trutta m. trutta L.) grown in the rivers of Pomerania Acta Ichth. et Piscat., 25, 45-69

Chełkowski Z., Chełkowska B. 1982. Biological characteristics of trout (Salmo trutta L.) smolts grown in river Mołstowa catchment area Acta Ichth. et Piscat, 12, 57-68

Chełkowski Z., Domagała J., Trzebiatowski R., Woźniak Z. 1985. The effect of the size of sea trout (Salmo trutta L.) females from Rega River upon the size of eggs Acta Ichth. et Piscat., 15, 37-71

Dębowski P. 1996. Ichtiofauna dorzecza Wąskiej Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 9. 37-50

Dębowski P., Bartel R. 1995. Homing of tagged sea trout (Salmo trutta L.) smolts released into Polish rivers Arch. Ryb. Pol., 3, 107-122

Dębowski P. Goryczko K., Wiśniewolski W. 1992. Przeżywalność i wzrost troci (Salmo trutta L.) wpuszczonej jako wylęg do górnej Parsęty Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 5, 125-136

Dębowski P., Radtke G. 1994. Spływ i charakterystyka smoltów troci (Salmo trutta morpha trutta L.) w rzece Gnilnej (Pomorze) Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 7, 39-50

Domagała J. 1986. Oogeneza troci (Salmo trutta L.) z rzek Pomorza Zachodniego na tle ich wzrostu, ze szczególnym uwzględnieniem zależności smolt-ryba dorosła AR Szczecin. Rozprawy. 108, pp 131

Kaj J. 1954. Występowanie i zasięg wędrówek łososi i troci w rzekach Pomorza Zachodniego R. N. R., 68, B, 4, 537-556

Kaj J., Walczak J. 1954. Rozprzestrzenienie pstrąga potokowego w wodach Pomorza Zachodniego R. N. R., 68, B, 4, 513-536

Penczak T. 1969. Ichtiofauna rzek Wyżyny łódzkiej i terenów przyległych. Cz. II. Ekologia Acta Hydrob., 11, 3, 313-338

Penczak T. 1989. Ichtiofauna dorzecza Pilicy. Cz. II. Po utworzeniu zbiornika Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 2, 116-186

Penczak T., Koszaliński H., Buczyńska M., Jakucewicz H. 1990. Ichtiofauna dorzecza Narwi. Cześć I. Narew Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 3, 81-94

Radtke G., Dębowski P. 1996. Skład ichtiofauny w wybranych małych ciekach północnej Polski Rocz. Nauk. Pol. Zw. Węd., 9, 123-132

Żarnecki S., Duszyński J. 1961. Migration of sea-trout from Pomerian rivers (results of tagging in I960) 1CKS C.M., 1961/53

Oceń artykuł: 
0
Brak ocen
Oceniać mogą tylko zalogowani użytkownicy.

Kategoria: